Magazyn o książkach
Fantasy

„Hobbit, czyli tam i z powrotem” - recenzja bez spoilerów

„Hobbit, czyli tam i z powrotem” J.R.R. Tolkiena to przygodowa fantasy o Bilbie Bagginsie, która nadal pozostaje przystępnym wejściem do Śródziemia.

Hobbit albo Tam i z powrotem
Udostępnij Facebook WhatsApp

Hobbit albo Tam i z powrotem

Autorzy książki: J. R. R. Tolkien

Niewielka książka o wielkiej wyprawie

„Hobbit, czyli tam i z powrotem” J.R.R. Tolkiena jest powieścią fantasy, której punkt wyjścia jest prosty: Bilbo Baggins opuszcza bezpieczny dom i wyrusza w drogę z Gandalfem oraz trzynastoma krasnoludami. Wydawca anglojęzycznej edycji opisuje tę podróż jako wyprawę ku skarbowi strzeżonemu przez smoka Smauga, a Tolkien Estate przypomina, że opowieść wyrosła z historii o domatorze niespodziewanie poproszonym o przygodę. [2] [1]
Właśnie ten kontrast - między wygodą codzienności a nieznanym - dobrze tłumaczy trwałość książki. Bilbo nie zaczyna jako wojownik ani wybraniec. Jest bohaterem, który musi nauczyć się reagować na kolejne przeszkody. To czytelne zaproszenie dla osób rozpoczynających przygodę z fantastyką: stawkę i świat poznaje się razem z postacią, bez konieczności wcześniejszej znajomości rozbudowanej mitologii.

Opowieść przygodowa z wyraźnym głosem narratora

Tolkien Estate charakteryzuje „Hobbita” jako książkę sytuującą się pomiędzy angielską powieścią dla dzieci a romansem stylizowanym na średniowieczny. To użyteczna wskazówka dla współczesnego odbiorcy. Styl opowiadania bywa bezpośredni, zwraca się do czytelnika i nie próbuje udawać kroniki pełnej patosu. Obok napięcia jest miejsce na humor, drobne szczegóły podróży i pieśni, dlatego tempo nie polega wyłącznie na następujących po sobie starciach. [1]
Taka forma ma zaletę i ograniczenie. Dzięki niej historia jest dostępna dla młodszych czytelników, ale nie infantylna: katalog tematów Biblioteki Narodowej obejmuje hobbity, krasnoludy, elfy, przedmioty magiczne, smoki i Śródziemie. Z drugiej strony ktoś oczekujący ciężaru późniejszego „Władcy Pierścieni” może być zaskoczony lżejszym tonem oraz krótszym, bardziej epizodycznym układem drogi. [3]

Śródziemie przed wielką sagą

„Hobbit” nie jest jednak tylko prologiem do innej książki. Ma własną kompozycję i własny rytm: od nieoczekiwanego zaproszenia do podróży, przez kolejne etapy wyprawy, aż po powrót. HarperCollins nazywa go wstępem do „Władcy Pierścieni”, ale najlepiej traktować tę relację jako dodatkowy kontekst, nie obowiązek. Książka sprawdza się samodzielnie, a znajomość późniejszych tomów nie jest potrzebna, by zrozumieć jej podstawowy konflikt i drogę bohatera. [2]
Istotna jest także historia publikacji. Tolkien Estate podaje datę pierwszego wydania - 21 września 1937 roku - oraz opisuje sukces, który doprowadził do rozwoju opowieści o Śródziemiu. W polskiej bibliografii łatwo zauważyć różnice między edycjami i tytułami. Przykładowo Biblioteka Narodowa odnotowuje wydanie Zysk i S-ka z 2022 roku jako „Hobbit albo Tam i z powrotem”, w przekładzie Pauliny Braiter i z ilustracjami Alana Lee. Dane te dotyczą właśnie tej edycji, nie każdej polskiej wersji książki. [1] [3]

Dla kogo będzie to dobry wybór

Po „Hobbita” warto sięgnąć, jeśli szuka się klasycznej fantasy o podróży, stopniowym zdobywaniu odwagi i świecie oglądanym z bliska, a nie od razu z perspektywy wielkiej wojny. To także naturalna propozycja dla czytelników, którzy chcą poznać literackie Śródziemie przed większymi tomami. Potwierdzone dane edycji z 2022 roku mówią o 300 stronach, twardej oprawie i ISBN 978-83-8202-767-9. [3]
Mniej satysfakcji mogą mieć odbiorcy oczekujący nieustannego mroku, skomplikowanej polityki albo tempa typowego dla współczesnej fantasy. Siła książki leży gdzie indziej: w przejrzystej konstrukcji przygody i w bohaterze, którego ciekawość oraz rozsądek znaczą więcej niż efektowne pozowanie. To dobry, samodzielny punkt startu - i książka, która nie wymaga znajomości adaptacji.

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Tolkien Estate, historia powstania i publikacji „The Hobbit”
  2. HarperCollins, opis książki „The Hobbit”
  3. Biblioteka Narodowa, opis bibliograficzny polskiej edycji z 2022 roku

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły