Magazyn o książkach
Science fiction

„Opowieść podręcznej” Margaret Atwood - dystopia o kontroli ciała i pamięci

Opublikowana w 1985 roku dystopijna powieść Margaret Atwood ukazuje totalitarną Republikę Gilead, w której kobiety zostały pozbawione praw obywatelskich i sprowadzone do ściśle określonych ról społecznych. „Opowieść podręcznej” zainteresuje czytelników ceniących psychologiczną fantastykę socjologiczną o mechanizmach władzy, języku i cichym oporze jednostki.

Opowieść podręcznej
Udostępnij Facebook WhatsApp

Opowieść podręcznej

Autorzy książki: Margaret Atwood

Wydania książki

Wydanie Wielkiej Litery (oprawa twarda)

Wydawca
Wielka Litera
Rok wydania
2017
Format
Oprawa twarda

Republika Gilead i codzienność Fredy

Akcja powieści rozgrywa się w niedalekiej przyszłości na terytorium dawnych Stanów Zjednoczonych, gdzie w następstwie kryzysu ekologicznego, skażenia środowiska i gwałtownego spadku dzietności władzę przejęli religijni fundamentaliści, tworząc totalitarną Republikę Gilead [1]. W nowym porządku kobiety utraciły pracę, konta bankowe, prawo do posiadania majątku oraz umiejętność czytania, a ich życie podporządkowano rygorystycznemu podziałowi kastowemu oznaczonemu kolorami strojów [2].
Narratorką powieści jest jedna z nielicznych płodnych kobiet przydzielonych bezdzietnym dygnitarzom reżimu w celu rodzenia dzieci [1]. Pozbawiona własnego imienia - nazywana jedynie Fredą od imienia swojego Komendanta - relacjonuje zrytualizowaną codzienność w czerwonym stroju podręcznej, przeplatając ją wspomnieniami dawnego życia u boku męża Luke'a i małej córki, zanim świat znany z końca XX wieku uległ nagłemu rozpadowi [2].

Fikcja spekulatywna zakorzeniona w historii

Margaret Atwood wielokrotnie podkreślała, że określa swoją książkę mianem fikcji spekulatywnej, ponieważ nie umieściła w niej żadnego mechanizmu opresji, który nie zostałby już wcześniej zastosowany w realnej historii ludzkości [3]. W polskim przekładzie Zofii Uhrynowskiej-Hanasz, wznawianym przez wydawnictwo Wielka Litera, szczególnie wyraźnie wybrzmiewa rola języka - nowomowy opartej na zmanipulowanych cytatach biblijnych, pozdrowieniach i zakazach, które mają odciąć obywateli od dawnej tożsamości [1].
Autorka unika przy tym czarno-białych uproszczeń, pokazując, jak system angażuje same kobiety - takie jak bezwzględne Ciotki szkolące podręczne w Czerwonym Centrum czy zdystansowana Żona Komendanta, Serena Joy - w pilnowanie narzuconego porządku oraz wzajemną kontrolę [2].

Intymna narracja kontra oczekiwanie spektakularnego buntu

W opiniach czytelników w serwisie Lubimyczytać.pl chwalony jest poetycki, pełen niedopowiedzeń i ironii styl narracji pierwszoosobowej, pozwalający odczuć klaustrofobię i nieustanny lęk przed donosem [2]. Odbiorcy doceniają również przewrotny epilog „Noty historyczne”, rzucający ironiczne światło na sposób, w jaki przyszli badacze akademicy analizują świadectwo ofiary [2].
Zastrzeżenia części czytelników dotyczą natomiast powolnego tempa akcji i bierności samej bohaterki [2]. Osoby przyzwyczajone do współczesnych powieści dystopijnych o widowiskowych rebeliach zauważają, że w książce Atwood niewiele się dzieje w sensie przygodowym, a dramat rozgrywa się niemal wyłącznie w sferze myśli i drobnych gestów [2].

Dla kogo „Opowieść podręcznej” będzie wartościową lekturą

Powieść Margaret Atwood (kontynuowana po latach w tomie „Testamenty”) to propozycja dla czytelników ceniących refleksyjną literaturę dystopijną w duchu „Roku 1984” George'a Orwella, skupioną na psychologii przetrwania i polityce języka [1]. Jeśli natomiast oczekujesz wartkiej fabuły przygodowej z licznymi zwrotami akcji, kameralny, duszny rytm wspomnień Fredy może wydać Ci się zbyt statyczny [2].

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Karta książki „Opowieść podręcznej” - Wydawnictwo Wielka Litera
  2. Karta książki „Opowieść podręcznej” i opinie czytelników - Lubimyczytać.pl
  3. Omówienie twórczości Margaret Atwood i znaczenia „Opowieści podręcznej” - Culture.pl

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły