Magazyn o książkach
Biografie i wspomnienia

„Pamiętnik” („Dziennik”) Anne Frank - głos nastolatki z ukrycia w okupowanym Amsterdamie

Zapiski prowadzone przez Anne Frank w latach 1942–1944 - znane polskim czytelnikom zarówno pod wcześniejszym tytułem „Pamiętnik”, jak i w nowszych wydaniach jako „Dziennik” - należą do najbardziej poruszających dokumentów osobistych XX wieku. Książka zainteresuje osoby chcące spojrzeć na historię Zagłady przez pryzmat autentycznych emocji, marzeń i codzienności dorastającej dziewczyny.

Dziennik
Udostępnij Facebook WhatsApp

Dziennik

Autorzy książki: Anne Frank

Wydania książki

Wydanie IV Znak (broszurowe ze skrzydełkami)

Wydawca
Wydawnictwo Znak
ISBN
9788324013432
Format
Oprawa miękka

Wydanie Znak 2022

Wydawca
Wydawnictwo Znak
Rok wydania
2022
ISBN
9788324087365
Format
Oprawa miękka

Dwa lata w Oficynie przy Prinsengracht 263

Anne Frank otrzymała czerwono-biały zeszyt w kratkę na trzynaste urodziny w czerwcu 1942 roku, zaledwie kilka tygodni przed tym, jak jej żydowska rodzina musiała zejść do podziemia w okupowanym przez Niemców Amsterdamie [1]. Przez ponad dwa lata osiem osób ukrywało się w sekretnej części kamienicy przy kanale Prinsengracht 263, oddzielonej od reszty budynku ruchomym regałem na książki [1]. Swoje zapiski - prowadzone w formie listów do wyimaginowanej przyjaciółki Kitty - Anne kontynuowała aż do 1 sierpnia 1944 roku, na trzy dni przed odkryciem kryjówki przez niemiecką policję [1].
Z grona mieszkańców Oficyny wojnę przeżył jedynie ojciec Anne, Otto Frank, który po powrocie z obozu doprowadził do publikacji ocalałych rękopisów córki i założył fundację opiekującą się jej spuścizną [3]. W Polsce tekst ten funkcjonował najpierw jako „Pamiętnik” (w przekładzie Zofii Jaremko-Pytowskiej), a współcześnie wydawany jest przez Wydawnictwo Znak pod wiernym oryginałowi tytułem „Dziennik” w tłumaczeniu Alicji Oczko [1].

Podwójne zamknięcie: przestrzeń i dojrzewanie

Tym, co nadaje zapiskom Anne Frank niezwykłą siłę oddziaływania, jest zderzenie wielkiej katastrofy historycznej z intymnym zapisem dorastania [2]. Czytelnicy w serwisie Lubimyczytać.pl słusznie zauważają, że jest to opowieść o podwójnym zamknięciu: fizycznym uwięzieniu na kilkudziesięciu metrach kwadratowych, gdzie w ciągu dnia nie wolno głośno mówić ani spuścić wody w toalecie, oraz wewnętrznym zamknięciu nastolatki pozbawionej rówieśników, szkoły i swobody [2].
Anne opisuje drobne spory o jedzenie i przestrzeń między ukrywającymi się rodzinami, trudną, pełną napięć relację z matką, pierwsze zauroczenie Peterem van Pelsem oraz narastające poczucie niezrozumienia [2]. Jednocześnie obserwujemy wyraźną ewolucję jej stylu: z dziewczęcych notatek o koleżankach ze szkoły zapiski przeradzają się w coraz bardziej świadomą prozę młodej autorki, która marzy o karierze dziennikarki i pisarki po zakończeniu wojny [2].

Autentyzm zamiast pomnikowej idealizacji

W omówieniach krytycznych podkreśla się, że siła „Dziennika” wynika z faktu, iż nie powstał on jako literacka rekonstrukcja pisana po latach, lecz na bieżąco, bez wiedzy o tragicznym finale [1]. Odbiorcy na Lubimyczytać.pl doceniają, że Anne nie jawi się tu jako wyidealizowany symbol bez skazy - bywa niecierpliwa, ironiczna, niesprawiedliwa wobec dorosłych, a zarazem zadziwiająco przenikliwa w ocenie ludzkich słabości i bezsensu wojny [2].
Szczególne wrażenie robią fragmenty, w których dziewczyna snuje plany na przyszłość, nie dopuszczając myśli, że jej życie zostanie przerwane w obozie Bergen-Belsen [2]. To właśnie ten kontrast między młodzieńczą nadzieją a wiedzą czytelnika o dalszych losach mieszkańców Oficyny sprawia, że nawet najprostsze uwagi o codziennych obowiązkach nabierają przejmującego ciężaru.

Dla kogo jest ta książka

„Pamiętnik” („Dziennik”) Anne Frank to propozycja zarówno dla młodszych, jak i dorosłych czytelników, którzy chcą zrozumieć ludzki wymiar II wojny światowej i Holokaustu bez pośrednictwa suchych statystyk [1]. Osoby poszukujące szerokiej panoramy działań wojennych lub literatury obozowej powinny jednak pamiętać, że wojna toczy się tu za zasłoniętymi oknami kryjówki, a główną treścią pozostaje codzienność zamkniętej przestrzeni i dojrzewanie wrażliwego umysłu w cieniu ciągłego lęku [2].

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Karta książki „Dziennik” Anne Frank i materiały towarzyszące - Wydawnictwo Znak
  2. Karta książki „Dziennik” Anne Frank i opinie czytelników - Lubimyczytać.pl
  3. Artykuł „Dziennik Anne Frank” - Histmag.org

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły