Magazyn o książkach
Literatura obyczajowa

„Dom dzienny, dom nocny” Olgi Tokarczuk - powieść sylwiczna o pograniczu i snach

Opublikowana w 1998 roku powieść Olgi Tokarczuk splata codzienność mieszkańców Kotliny Kłodzkiej z opowieściami o snach, lokalnej historii Sudetów i legendzie świętej Kummernis. „Dom dzienny, dom nocny” zainteresuje czytelników ceniących prozę refleksyjną, poetycką i otwartą na wielogłosowość, w której ważniejsza od linearnej intrygi jest uważna obserwacja miejsca i ludzi.

Dom dzienny, dom nocny
Udostępnij Facebook WhatsApp

Dom dzienny, dom nocny

Autorzy książki: Olga Tokarczuk

Wydania książki

Wydanie Wydawnictwa Literackiego (oprawa twarda)

Wydawca
Wydawnictwo Literackie
Format
Oprawa twarda

Konstelacja mikrohistorii zamiast tradycyjnej fabuły

„Dom dzienny, dom nocny” nie podąża za schematem klasycznej powieści z jednym głównym konfliktem i zmierzającą do finału akcją [1]. Punkt wyjścia stanowi przeprowadzka narratorki i jej męża R. do starego domu w Krajanowie niedaleko Nowej Rudy w Sudetach [2]. Z tej perspektywy autorka rozbudowuje wielowątkową opowieść złożoną z krótkich rozdziałów, notatek, snów, przepisów na potrawy z grzybów, żywotów świętych oraz zasłyszanych historii sąsiadów [1].
Jak podkreślają opracowania krytyczne poświęcone twórczości noblistki, Tokarczuk stosuje tu formę powieści sylwicznej i konstelacyjnej, w której każdy fragment stanowi osobną całość, a jednocześnie wchodzi w dialog z pozostałymi wątkami [1]. Tytułowy podział na dom dzienny i dom nocny wyznacza rytm całej książki: pierwszy należy do konkretu, pracy rąk i zmysłowego doświadczania natury, drugi zaś do sfery podświadomości, marzeń sennych oraz duchowej pamięci miejsca [3].

Pamięć pogranicza i galeria niezwykłych postaci

Istotnym tematem książki jest wielowarstwowa historia Ziem Odzyskanych, na których powojenni polscy osadnicy zamieszkali w domach opuszczonych przez wysiedlonych Niemców [1]. Tokarczuk pokazuje, że przeszłość nie znika wraz ze zmianą granic i nazw miejscowości, lecz trwa w przedmiotach, starych fotografiach i lokalnych opowieściach [2]. Przewodniczką po tym świecie jest sąsiadka Marta - perukarka, postać zakorzeniona w codzienności, a zarazem wymykająca się jednoznacznym definicjom czasu i wieku [1].
Obok Marty pojawiają się inni bohaterowie naznaczeni doświadczeniem nieprzystosowania i przemiany: zmagający się z powojenną traumą Marek Marek, były germanista Ergo Sum czy średniowieczny mnich Paschalis spisujący dzieje brodatej świętej Kummernis [1]. Wątki te łączą namysł nad płynnością tożsamości, cielesnością i potrzebą przekraczania narzuconych ról, a powracający motyw granicy - geograficznej, płciowej i psychicznej - spaja pozornie odległe historie [1].

Zmysłowy język, nagroda czytelników i odbiór odbiorców

Powieść przyniosła Oldze Tokarczuk w 1999 roku Nagrodę Literacką Nike Czytelników i ugruntowała jej pozycję w polskiej prozie współczesnej [1]. W opiniach czytelników w serwisie Lubimyczytać.pl powraca uznanie dla plastyczności stylu autorki, bogactwa metafor oraz umiejętności wydobywania niezwykłości ze zwykłych czynności, takich jak zbieranie grzybów czy porządkowanie ogrodu [2]. Doceniana jest także swoboda, z jaką pisarka łączy realizm obyczajowy z elementami realizmu magicznego i eseistyczną refleksją [2].
Jednocześnie w tych samych relacjach odbiorców pojawiają się uwagi dotyczące fragmentarycznej konstrukcji utworu [2]. Część czytelników przyznaje, że brak ciągłej linii fabularnej, liczne dygresje oraz swobodne przeskoki między epokami i narratorami utrudniają utrzymanie uwagi, zwłaszcza osobom przyzwyczajonym do wartkiej, spójnej akcji [2].

Dla kogo „Dom dzienny, dom nocny” będzie trafnym wyborem

Książka Olgi Tokarczuk (wznawiana przez Wydawnictwo Literackie) to propozycja dla czytelników lubiących literaturę niespieszną, nastrojową i otwartą na interpretacje, którzy cenią opowieści o małych ojczyznach, pograniczu polsko-czesko-niemieckim oraz przenikaniu się jawy i snu [3]. Odbiorcy oczekujący klasycznej powieści obyczajowej z wyraźnie zarysowaną intrygą mogą jednak poczuć się znużeni jej mozaikową budową [2].

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Omówienie powieści „Dom dzienny, dom nocny” Olgi Tokarczuk - Culture.pl
  2. Karta książki „Dom dzienny, dom nocny” i opinie czytelników - Lubimyczytać.pl
  3. Karta książki „Dom dzienny, dom nocny” - Wydawnictwo Literackie

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły