Magazyn o książkach
Komiksy i manga

„Persepolis” Marjane Satrapi - dorastanie w cieniu rewolucji islamskiej

Autobiograficzna powieść graficzna Marjane Satrapi pokazuje najnowszą historię Iranu z perspektywy dziewczynki, buntowniczej nastolatki i młodej kobiety próbującej ocalić własną niezależność. „Persepolis” zainteresuje czytelników ceniących intymne opowieści o dojrzewaniu, literaturę faktu o Bliskim Wschodzie oraz komiksy udowadniające, że oszczędna kreska potrafi unieść wielkie tematy polityczne.

Persepolis
Udostępnij Facebook WhatsApp

Persepolis

Seria / cykl: Mistrzowie Komiksu

Autorzy książki: Marjane Satrapi

Wydania książki

Wydanie zbiorcze Egmont 2015 (oprawa twarda)

Wydawca
Egmont Polska
Rok wydania
2015
ISBN
9788328102873
Format
Oprawa twarda

Wznowienie zbiorcze Egmont 2022 (oprawa twarda)

Wydawca
Egmont Polska
Rok wydania
2022
ISBN
9788328156593
Format
Oprawa twarda

Wielka historia widziana oczami dziecka z Teheranu

Marjane Satrapi rozpoczyna swoją opowieść w Teheranie końca lat siedemdziesiątych XX wieku, gdy jako dziesięcioletnia dziewczynka z inteligenckiej, postępowej rodziny staje się świadkiem upadku szacha i wybuchu rewolucji islamskiej [2]. Z dnia na dzień zmieniają się reguły codzienności: obowiązkowe stają się chusty, szkoły ulegają ideologicznej przebudowie, a niedawni przeciwnicy monarchii szybko przekonują się, że nowy reżim religijny jest równie bezwzględny wobec własnych obywateli [4].
W kolejnych rozdziałach zbiorczego wydania, opublikowanego w Polsce przez Egmont w serii „Mistrzowie Komiksu” w przekładzie Wojciecha Nowickiego, prywatne losy autorki splatają się z tragedią wojny iracko-irańskiej oraz latami spędzonymi na emigracji w Wiedniu [2]. Zamiast podręcznikowego wykładu geopolitycznego czytelnik otrzymuje doświadczenie jednostki: strach podczas nalotów bombowych, przemycanie zakazanych kaset z zachodnią muzyką rockową, a później poczucie wyobcowania imigrantki zawieszonej między Europą a ojczyzną [4].

Szczerość bez autokreacji i siła ironii

Recenzenci oraz czytelnicy zgodnie zwracają uwagę na bezkompromisową uczciwość, z jaką Satrapi portretuje samą siebie [2]. Autorka nie stawia się na piedestale nieomylnej bojowniczki o wolność - otwarcie opisuje własne nastoletnie błędy, chwile słabości, próby dopasowania się do europejskich rówieśników oraz bolesne kryzysy tożsamości po powrocie do Iranu [2]. Dzięki temu jej bohaterka pozostaje wiarygodna i bliska odbiorcy niezależnie od szerokości geograficznej.
Ważną rolę w konstrukcji narracji odgrywają również portrety bliskich - zwłaszcza rodziców oraz babci Marjane, która uczy wnuczkę zachowania godności i wewnętrznej uczciwości nawet w warunkach wszechobecnego strachu [2]. Mimo ciężaru poruszanych tematów książka nie popada w jednostajny patos; Satrapi regularnie rozładowuje napięcie ciętą ironią, czarnym humorem i celną obserwacją obyczajową, ukazując absurdy życia w państwie opartym na nakazach i zakazach [3].

Minimalistyczna czerń i biel jako świadomy wybór formalny

Styl graficzny „Persepolis” opiera się na surowym kontraście czerni i bieli, wyraźnej linii oraz uproszczonych sylwetkach bohaterów [3]. Jak zauważa autor omówienia na blogu Pożeracz.pl, taka ascetyczna forma nie wynika z ograniczeń warsztatowych, lecz służy wydobyciu sensu poszczególnych scen - od bezosobowych, zredukowanych do schematycznych kształtów ofiar wojny po pełne wyrazu, indywidualne twarze bliskich [3].
Brak realistycznego światłocienia i rozbudowanych teł sprawia, że nic nie odwraca uwagi czytelnika od dialogów, emocji oraz historycznego kontekstu [2]. Jednocześnie w opiniach odbiorców pojawia się uczciwa uwaga, że osoby przywiązane wyłącznie do szczegółowego, realistycznego rysunku lub dynamicznej akcji mogą początkowo odczuwać niedosyt wobec graficznej prostoty albumu [4]. Niektórzy czytelnicy wskazują również, że partie poświęcone doniesieniom wojennym z frontu bywają momentami powtarzalne i celowo przytłaczające [2].

Komu warto polecić „Persepolis”

„Persepolis” (omawiane tu na podstawie recenzji krytycznych, opinii czytelników i materiałów wydawniczych) to znakomite wprowadzenie do współczesnej historii Iranu dla osób, które chcą zrozumieć skomplikowane procesy społeczne poprzez pryzmat ludzkich biografii [1]. Książka trafi zarówno do doświadczonych czytelników powieści graficznych, jak i do odbiorców sięgających po komiks po raz pierwszy, szukających mądrej, poruszającej autobiografii o wolności, emigracji i cenie zachowania własnej tożsamości [4].

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Recenzja komiksu „Persepolis” (Dawid Śmigielski) - Paradoks.net.pl
  2. Karta książki „Persepolis” i opinie czytelników - Lubimyczytać.pl
  3. Omówienie „Szukając i wracając, czyli Persepolis Marjane Satrapi” - Pozeracz.pl
  4. Opis bibliograficzny wydania zbiorczego „Persepolis” (2022) - TaniaKsiazka.pl

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły