Magazyn o książkach
Horror

„Frankenstein” Mary Shelley - gotycki dramat o odpowiedzialności stwórcy i samotności

Opublikowana w 1818 roku powieść Mary Shelley położyła fundamenty zarówno pod nowoczesny horror, jak i fantastykę naukową, choć jej treść wyraźnie odbiega od uproszczonych adaptacji filmowych. „Frankenstein” zainteresuje czytelników ceniących klasyczną literaturę romantyczną, szkatułkową narrację oraz pytania etyczne o granice nauki i odrzucenie inności.

Frankenstein
Udostępnij Facebook WhatsApp

Frankenstein

Autorzy książki: Mary Shelley

Wydania książki

Wydanie Wydawnictwa Vesper (oprawa twarda)

Wydawca
Wydawnictwo Vesper
Rok wydania
2021
Format
Oprawa twarda

Narodziny powieści nad Jeziorem Genewskim i rama polarna

Historia powstania książki stała się częścią literackiej legendy: osiemnastoletnia Mary Shelley rozpoczęła pracę nad opowieścią latem 1816 roku w szwajcarskiej willi Diodati, w odpowiedzi na wyzwanie rzucone przez lorda Byrona, by każdy z obecnych napisał historię o duchach [1]. Zamiast klasycznej opowieści o widmach powstała jednak powieść zakorzeniona w ówczesnych fascynacjach galwanizmem, anatomią i przyrodoznawstwem, wydana pierwotnie anonimowo w trzech tomach [3].
Konstrukcja utworu opiera się na wielopoziomowej narracji szkatułkowej [3]. Opowieść otwierają listy kapitana Roberta Waltona, kierującego ekspedycją na biegun północny, którego statek zostaje uwięziony w lodach Arktyki [2]. Załoga ratuje z kry skrajnie wyczerpanego mężczyznę - młodego genewskiego uczonego Wiktora Frankensteina, który postanawia wyznać Waltonowi historię swojego eksperymentu polegającego na ożywieniu istoty złożonej z ludzkich szczątków oraz tragicznych konsekwencji panicznej ucieczki od własnego dzieła [2].

Współczesny Prometeusz i głos samej Istoty

Podtytuł „Współczesny Prometeusz” wskazuje na główną oś filozoficzną utworu: bunt przeciw ograniczeniom natury oraz moralną odpowiedzialność twórcy za los powołanego do życia bytu [1]. Najbardziej poruszającą częścią powieści jest środkowa sekwencja, w której głos zabiera sama Istota, relacjonująca w pierwszej osobie swoje pierwsze miesiące po ucieczce z laboratorium w Ingolstadt [2].
Wbrew utrwalonemu w kulturze masowej wizerunkowi bezmyślnego potwora, bohater stworzony przez Shelley jest istotą wrażliwą, elokwentną i łaknącą ludzkiej życzliwości [2]. Ukrywając się przy chacie ubogiej rodziny De Laceyów, uczy się mówić i czytać na dziełach Goethego, Plutarcha i Miltona, lecz każda próba zbliżenia się do ludzi kończy się panicznym strachem i agresją z powodu jego przerażającego wyglądu [2]. Dopiero systematyczne odrzucenie i złamanie obietnicy przez stwórcę popychają go ku rozpaczy oraz bezwzględnej zemście.

Romantyczny styl i perspektywa współczesnych czytelników

W polskich wydaniach - w tym w cenionym przekładzie Macieja Płazy opublikowanym przez Wydawnictwo Vesper z mrocznymi ilustracjami Berniego Wrightsona - wyraźnie słychać podniosłą, emocjonalną dykcję epoki romantyzmu [1]. Czytelnicy w serwisie Lubimyczytać.pl najczęściej chwalą filozoficzną głębię powieści, zaskakującą aktualność pytań o etykę eksperymentów naukowych i sztucznej inteligencji oraz empatyczne ukazanie tragizmu bezimiennego monstrum [2].
W tych samych opiniach odbiorców pojawiają się jednak również uczciwe uwagi dotyczące barier stylistycznych [2]. Dla części współczesnych czytelników długie, egzaltowane monologi Wiktora Frankensteina, obszerne opisy alpejskich krajobrazów oraz powolne tempo akcji mogą wydawać się nużące i pozbawione elementów bezpośredniej grozy, jakich często oczekuje się po klasyku horroru [2].

Dla kogo „Frankenstein” będzie wartościową lekturą

Powieść Mary Shelley to propozycja dla osób zainteresowanych korzeniami literatury grozy i science fiction, romantyczną filozofią natury oraz dramatami moralnymi o wykluczeniu i uprzedzeniach [1]. Jeśli natomiast nastawiasz się na dynamiczny horror pełen makabrycznych scen i szybkich zwrotów akcji, kontemplacyjny, XIX-wieczny ton oryginału może Cię zaskoczyć [2].

Autor: Marek

WARTO WIEDZIEĆ

Źródła i bibliografia

  1. Karta książki „Frankenstein” (tłum. Maciej Płaza) - Wydawnictwo Vesper
  2. Karta książki „Frankenstein” i opinie czytelników - Lubimyczytać.pl
  3. Tekst i opracowanie „Frankensteina” Mary Shelley - WolneLektury.pl

PODOBNE TEMATY

Powiązane artykuły

PROSTO Z REDAKCJI

Najnowsze artykuły